Pracownia Badań nad Kulturą Łemków
Plakat wystawy “Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich”
Działalność naukowa i popularnonaukowa Pracowni Badań nad Kulturą Łemków:
prof. UW dr hab. LIDIA STEFANOWSKA
Moje badania koncentrują się wokół szeroko pojętej kultury łemkowskiej w XX i XXI wieku, szczególnie działalności literackiej (np. poezja B.I. Antonycza i Pawła Stefanowskiego) oraz sztuk plastycznych tworzonych przez artystów o korzeniach łemkowskich (np. Nikifor, Jerzy Nowosielski, Andy Warhal [Andrij Warhola], którego rodzice-Rusini wyemigrowali do USA ze wsi Mikowa – obecnie na terenie Słowacji.
Więcej o działalności prof. UW dr hab. Lidii Stefanowskiej
dr MICHAŁ SZYMKO
Moje badania koncentrują się na kulturze i sztuce Łemków, ze szczególnym uwzględnieniem historii sztuki łemkowskiej/rusińskiej oraz problematyki pamięci kulturowej. Analizuję zarówno historyczne formy twórczości artystycznej rozwijanej w obrębie wspólnot łemkowskich/rusińskich, jak i współczesne praktyki artystyczne podejmujące refleksję nad doświadczeniem wysiedlenia, utraty oraz ciągłości kulturowej. Interesuje mnie sposób, w jaki sztuka funkcjonuje jako medium pamięci, archiwum doświadczeń wspólnotowych oraz narzędzie konstruowania i renegocjowania tożsamości łemkowskiej.
Istotnym obszarem moich badań pozostaje historia sztuki łemkowskiej/rusińskiej, rozumiana jako integralna, choć często marginalizowana część europejskiej historii sztuki. Zajmuję się analizą twórczości artystów wywodzących się z łemkowskiego/rusińskiego kręgu kulturowego, a także relacjami pomiędzy sztuką profesjonalną, twórczością nieakademicką oraz praktykami wizualnymi zakorzenionymi w lokalnej tradycji. Równolegle badam współczesną sztukę łemkowską jako pole refleksji nad pamięcią zbiorową, postpamięcią oraz dziedzictwem kulturowym Karpat. Powyższa problematyka stanowiła oś mojej rozprawy doktorskiej, poświęconej zagadnieniom tożsamości we współczesnej sztuce łemkowskiej, analizowanym z perspektywy studiów nad pamięcią, antropologii obrazu oraz badań nad mniejszościami etnicznymi.
Integralnym elementem mojej działalności naukowej jest praca kuratorska i popularyzatorska, ukierunkowana na upowszechnianie wiedzy o sztuce i kulturze Łemków oraz przywracanie jej należnego miejsca w obiegu instytucjonalnym i publicznym. Od ponad dekady współpracuję z warszawskimi instytucjami kultury, m.in. z Państwowym Muzeum Etnograficznym, Muzeum Sztuki Nowoczesnej oraz Teatrem Powszechnym, realizując projekty wystawiennicze, badawcze i edukacyjne poświęcone tematyce łemkowskiej. Jako autor publikacji naukowych i tekstów popularyzatorskich konsekwentnie łączę refleksję akademicką z praktyką kuratorską, traktując popularyzację wiedzy o historii i współczesności sztuki łemkowskiej jako istotny element odpowiedzialności badawczej.
Laureat nagrody CERM PRIZE 2025 dla najlepszej pracy doktorskiej organizowanej przez University of Insubria, Włochy.